Yeni başlayanlar için metaverse ve emlâk piyasası! Ege’de zeytinlik almak gibi ama bilmeden girmek de kumar olur

Dijital dünyada son birkaç ay hakkında azami konuşulan şeylerden biri metaverse olsa gerek. Ne olduğu konusunda kafalar epey girift fakat geleceğin metaverse’de olduğu konusunda da cümbür cemaat hemfikir.

Antik Yunancada “ötesi”, “sonrası”, “arkası” anlamlarına gelen “meta” kelimesi ile “evren” anlamına gelen “universe”ün birleşiminden oluşan metaverse, içinde yaşadığımızdan ayrı, dijital bir paralel evrene karşılık geliyor.

İlk kez yazar Neal Stephenson’ın 1992’de yayımlanan bilim kurgu romanı ‘Snow Crash’te geçen bu ifade, gerçek insanlara fazla benzer avatar’ların realist 3 boyutlu binalarda ve diğer sanal gerçeklik ortamlarında bir araya geldiği bir alemi anlatıyordu. Aradan geçen 30 yılda Stephenson’ın vizyonunu gerçekleştirme yönünde çoğu adım atıldı.

Artırılmış hakikat, sanal hakikat, 3 boyutlu avatar’lar, video ve öteki iletişim araçlarını bir araya getiren bu sanal dünya, belli başlı akıntı hale geldiğinde, kullanıcılar niyetlenmek, oyun oynamak, arkadaşlarıyla sosyalleşmek, dünyanın dört bir yanındaki konserlere ve konferanslara katılmak gibi birçok şeyi oturdukları yerden yapabilir hale gelecek.

Yeni başlayanlar için metaverse ve emlâk piyasası Egede zeytinlik almak gibi ama bilmeden girmek de kumar olur

BAZILARIMIZ ŞİMDİDEN METAVERSE’TE YAŞIYOR

Fortnite, Minecraft ve Roblox gibi oyunlar şimdiden metaverse’ün nasıl bir yer olacağına dair ipuçları veriyor. Bu oyunların geliştiricisi şirketler de metaverse’ün evriminde söz sahibi almak için can atıyor. Öteki yanlamasına Microsoft ve Facebook gibi devler de metaverse’ün büyük oyuncuları olma peşinde.

Facebook, Instagram ve WhatsApp’ı tek çatı aşağı toplayan Meta şirketinin CEO’su Mark Zuckerberg, metaverse’ün temel özelliklerinin yaygınlaşmasının 5 ila 10 sene alabileceğini söyledi lakin aslında fazla süratli genişbant internet bağlantıları, sanal gerçeklik gözlükleri ve defalarca etkin olan sanal dünyalara erişimi olanlar için metaverse şimdiden yaşamın bir parçası haline geldi.

Onlardan biri de ABD’deki minik işletmelere dijital platformlarda reklam çıkma desteği veren Plai isimli şirketin kurucusu Logan Welbaum. Welbaum bununla birlikte 460.000 kişilik TikTok sayfası aracılığıyla, reklamcılık konusunda tavsiyeler veriyor ve metaverse içerikleri paylaşıyor.

Insider’ın haberine göre, Welbaum, startup’lara çekirdek yatırım karşılayan Y Combinator’ın desteğiyle kendi işini kurmadan önce Google ve Facebook’ta çalıştı, ufak işletmeler için reklamcılık araçları ilerletti ve Morgan Stanley’de araştırmacı olarak ödev yaptı.

ÜÇ YILDA YÜZDE 1900 KÂR

Üç sene önce metaverse’ü duyan Welbaum, bu konuyla ilgilenmeye başladı. Bu aleme gerçekten girişi ise 2021 yılı başlarında en büyük 3 boyutlu sanal hakikat platformlarından biri olan Decentraland’den satın aldığı “arsa” ile oldu.

2015 yılında Arjantinli girişimciler Ari Meilich ve Esteban Ordano göre kurulan Decentraland’i 90.601 parselden oluşan fazla geniş bir sanal arazi olarak anlatmak mümkün. Adından da anlaşılabileceği gibi herhangi bir merkezi olmayan bu sanal arazideki parsellerden her biri Ethereum blok zincirine dayanan ve buraya özgü bir para birimi olan MANA karşılığında ve NFT formunda satılıyor. Decentraland’in parselleri 2017’de öncelikle satışa çıktığında fiyatları 20 dolar gibi çok cüzi seviyelerdeydi.Decentraland’deki parsellerin en küçüğü 16×16 metre ölçülerinde. Anlamsız arazilerde dileyen kişiler bir öteki kripto para birimi olan LAND’i kullanarak inşaat yapabiliyor. Tıpkı hakiki hayattaki gibi arsaya inşaat gerçekleştirmek da anlamsız ele vermek da en ince ayrıntısına kadar sahibine kalmış Arsa fiyatları da tekrar gerçek hayatta olduğu gibi konumuna, yola, alışveriş merkezine, gece hayatına, büyük sitelere yakınlığa bağlı olarak değişiyor.

Welbaum’un aldığı parsel için o tarihte ödediği ücret 2.000 doların altındaydı. Insider’a konuşan Welbaum, komşu parsellerin fiyatlarına bakarak arsasının bugünkü değerinin 40.000 dolara ulaşmış olduğunu yani yüzde 1900 kâr ettiğini söyledi.

Son zamanlardaki gelişmeler göz önüne alındığında bu varsayım fazla isabetsiz görünmüyor. Zira yalnızca Aralık ayının ikinci ve üçüncü haftalarında 100 milyon dolarlık sanal emlâk satışı gerçekleşti. Hatta tek bir sanal gayrimenkul 4,3 milyon dolara müşteri buldu. Kanadalı yatırım şirketi tokens.com da Kasım ayında Decentraland’in en popüler bölgesinden 681 bin MANA’ya, hakiki hayatta 1,5 basketbol sahasına tekabül edecek genişlikte bir arsa satın aldığını duyurmuştu.

8.000 DOLARDAN 20.000 DOLARA

Insider’a anlattıklarına bakılırsa, Welbaum, sanal gayrimenkul piyasasına girdiğinde tek amacı eğlenceydi, herhangi bir maddesel beklentisi yoktu. Ama bu platformların günden güne popülerleştiğini fark edince, yatırımlarını artırmaya karar verdi. bu nedenle 5 ay önce, SAND isimli coin’i kullanan bir başka sanal hakikat platformu olan The Sandbox’tan 8.000 dolar bedel bir arsa daha satın aldı. Yine civarındaki diğer arsaların satış fiyatına bakarak konuşan, bu arazinin değerinin de 20.000 dolara çıktığını belirtti.

Varlıklarını yakın zamanda satmak gibi bir fikri olmadığını açıklayan Welbaum, Decentraland’deki araziyi, internetteki takipçileri için bir randevulaşma noktası olarak kullandığını da belirtti. Başka şahısların NFT sanat eserlerini kendi arazisi üstünde sergilemesine müsade verdiğini de anlatan Welbaum, bu kişilerden henüz kira almaya başlamadığını da sözlerine ekledi.

DOĞRU METAVERSE VE ARAZİ NASIL SEÇİLİR?

Welbaum, aynı yatırımlar yapmayı düşünenler için doğru dijital arazi seçimi ve dürüst metaverse seçimine dair de ipuçları verdi.

Başta Decentraland’in Marketplace (pazar yeri) alanında trafiğin yoğun olduğu bölgelerde bir mal aradığını gösteren Welbaum, “Bir festival alanında olan her şeye sahipler. Deadmau5 konserlerine ev sahipleri yapmışlardı, Paris Hilton da orada bir konser vermişti” dedi.

Kendi arazisini trafiğin yoğun olduğu etkinlik alanlarının veya etkinliklerin yakınlarına konumlandırmaya çalıştığını da gösteren Welbaum, “Decentraland’de üstelik Las Vegas güya bir bölge var. Bu bölgeler insan trafiğinin fazla olabileceği yerler. Arazinize ne dek fazla insan gelirse, değeri ve beğenisi de pek artacaktır” diye konuştu.

Welbaum araziyi alış sürecinde önce Coinbase üzerinden MANA coin’lerini satın aldı. Ardından MetaMask cüzdanını oyuna bağladı. Bu sayede Decentraland içinde alım satım yapabilir ışık halkası geldi.

Yeni başlayanlar için metaverse ve emlâk piyasası Egede zeytinlik almak gibi ama bilmeden girmek de kumar olur

TAVSİYE EDİLEN YEDİ PLATFORM

Hangi metaverse’lere yatırım yapmanın rasyonel olduğuna gelince, Welbaum aşağıdaki yedi sanal realite platformunun, yatırımların karşılığını vereceğine inandığını belirtti.

Onlardan ilki olan Somnium Space, Ethereum blok zinciri üzerine belirlenmiş bir platform ve sanal gerçeklik deneyimine aksan yapıyor. Bir diğeri Axie Infinity. Burada yakın zamanda bir parsel 2,4 milyon dolara müşteri buldu.

Gözden Kaçmasın

Oyun oynayarak para kazanma çılgınlığı... Bu ne kadar mümkün#NFT#BİTCOİNOyun oynayarak para kazanma çılgınlığı… Bu ne değin olası?Hürriyet LogoHürriyet.com.tr

Welbaum’un altını çizdiği üçüncü metaverse, iyi bir kazanç potansiyeli olan Mirandus.

Welbaum, “Mirandus’ta arazi tapularını 2.000 dolar civarına alabilirsiniz. Burada gayrimenkul satın almanın başlıca faydası, bu metaverse’lerdeki oyuncuların bir takım ürünleri hasat edebilmek için sizin arazinize gereklilik duymaları. Yani arazinin değerini sahiden artıran fazla sayıda oyna-kazan mekanizması işliyor” diye konuştu.

Welbaum’a göre, Star Atlas, müthiş grafikleri ve uzay araştırmaları teması nedeniyle gözardı edilmemesi gereken bir öteki platform. Bir De bu metaverse’teki mal sahipleri, oyundaki kararlar üstünde de laf sahibi. aynı zamanda şu lahza Star Atlas parselleri satışa kapalı. Ancak Welbaum, “Projeyi Twitter’da takip ederseniz, bu opsiyon açıldığında gecikmeden yakalayabilirsiniz” hatırlatmasını yaptı.

Illuvium da Welbaum’un “Mutlaka bakın” dediği bir diğer oyun. Pokemon yarı bir konsepte sahip olan Illuvium’da, oyuncular bir stadyumda gerçekleşen çeşitli dövüşlere katılıyor. Welbaum, Illuvium arazilerin değerinin 100 katına çıkabileceğini, çünkü müsabaka formatının milyonlarca oyun meraklısını buraya çekebileceğini söyledi.

DECENTRALAND VE THE SANDBOX ÖNDE GİDİYOR

bununla birlikte en favori iki platformunun yatırımlarının bulunduğunu Decentraland ile The Sandbox olduğunu da sözlerine ekleyen Welbaum gerekçelerini de şöyle açıkladı:

Bu platformlarının ikisi de doğrusu gelişmelerine izin verecek dek bol fona sahipler. Mesela Decentraland’in DAO’sunda 222 milyon MANA yani az çok 666 milyon dolarlık bir fon bulunuyor. Bu fonlar platformların aralıksız iyileştirilmesi için harcanıyor. Mal sahipleri geliştirme kararları üzerinde laf sahibi olabiliyor.

“Merkeziyetsiz otonom kuruluş” anlamına gelen “decentralized autonomous organization” ifadesinin kısaltması olan DAO, kuralları blok zinciriyle korunan bir tür kooperatif. DAO’lar başlıca yatırım amaçlı kuruluyor.

Öteki yandan The Sandbox, Adidas gibi büyük şirketlerin de ilgisini çekmeyi başarmış durumda. Bu platformdaki araziniz üstünde oyunlar dahil birçok tecrübe geliştirebiliyor, ardından satmak yapabiliyorsunuz.

Welbaum, “Kendimce şirketlerin gelip The Sandbox’ta mülk satın alması için çok artı fırsat var çünkü kendi arazinizde kendi oyunlarınızı yaratabilir, işinizi adamakıllı oyunlaştırabilirsiniz” diye konuştu ve şu örneği verdi:

“Örneğin bir pizzacınız varsa, sanal bir deneyim oluşturup hakiki bir pizza satabilirsiniz. Dolayısıyla kendimce şu an ilk sırada The Sandbox yer alıyor.”

(Insider’ın DappRadar verilerinden aktardığına kadar, Aralık ayı başındaki arazi satışlarında The Sandbox açık ara öndeydi.)

EPEYCE RİSKLİ YATIRIMLAR

Welbaum, tüm bu yatırım fırsatlarını sıraladıktan sonradan fazla önemli bir noktanın da altını çizdi: Metaverse yatırımları epeyce riskli, zira ahali bu parselleri kullanmazsa ya da alana daha iyi rakipler girerse, yatırımın batma ihtimali fazla yüksek.

Pennsylvania Üniversitesi’ne bağlı Wharton İşletme Okulu’nda blok zinciri ve dijital varlıklar üzerine dersler veren Prof. Kevin Werbach geçtiğimiz günlerde Insider’a yaptığı açıklamada çok daha sert uyarılarda bulunmuş ve metaverse heyecanının realist olmadığını belirterek şu anki durumu bir “balon” olarak tanımlamıştı.

Gözden Kaçmasın

Kripto para yatırımcılarının yeni tutkusu Nedir bu tuhaf küplerin sırrı#VOLFRAM KÜPLERİ#TUNGSTEN KÜPLERİKripto para yatırımcılarının yeni tutkusu! Nedir bu alışılmadık küplerin sırrı?Hürriyet LogoHürriyet.com.tr

Hal böyle olunca biz de metaverse’te emlak yatırımı konusunu merak edenler için konuyu uzmanlarımıza uzun uzadıya danıştık. TİM Danışmanlık Kurucu Ortağı Dr. Vedat Güven, öğretim üyesi Dr. Bora Erdamar ve İstanbul Blokzincir Kadınları Derneği Kurucusu Başak Burcu Yiğit, yeni başlayanlar için çok önemli detayların altını çizdi…

Gerçek bir arsa edinmek varken kullanıcılar neden sanal arsa ya da gayrimenkul alıyor?

BORA ERDAMAR: Pandemi ile birlikte daha da hızlanarak dijitalleşen hayatımız, bundan böyle beraberinde sosyal hayatın, eğlencenin yanı sıra üretimin ve ticaretin de herkesin daha kolay dahil olabildiği, katkı sunabildiği, karar mekanizmalarına tesir edebildiği ve karşılığında kazanç edebildiği yeni dijital dünyalar ile bütünleşiyor.

Özellikle Facebook’un Meta adını duyurması ve metaverse’ün internetin gelecek hali olacağına dair söylemiyle birlikte yıllık 5 milyar dolarlık yatırım planlarını açıklaması, herkesin bu konuya ilgisini artırdı.

Artık dijital ortamlarda hem kişiler keza kurumlar yeni kimlikler yeni ortamlar yeni topluluklar inşa ediyor, avatar’larıyla sosyal ortamlara dahil oluyor, etkinlik ve toplantılar düzenleyebiliyor. En önemlisi de bu dijital aktiviteleri fazla daha süratli ve basit şekilde hesaplı değere dönüştürebiliyorlar. Keza gelişen ilgi hem önemli yatırımcıların metaverse’de artan bir şekilde daha etkin yer alması, hakiki dünyadaki beklenti algısı bozulmuş, güven kaybı yaşamış kitlelerin yeni nesil dijital yatırım enstrümanlarını, kolay ve hızlı erişilebilir olmaları ve gelecekteki yüksek değer biçme beklentileriyle beraber seçim etmelerini sağlıyor.

VEDAT GÜVEN: Sanal dünyadaki öteki ürünleri niçin alıyorsak, sanal arsayı da tıpatıp bu sebeplerle alıyoruz. Fiziksel dünyadaki gayrimenkul gibi sanal dünyadaki gayrimenkulde de fiyatın artıp layık kazanabileceğini biliyor ve bu sebeplerle alım yapıyoruz. Fiziki bir şey olmaması hiç sorun değil. Hatta somut olmayan sanat eserlerini de artık alıyoruz.

Sanal dünyada ayrı bir yaşam kuruluyor ve bunu sadece misafir etme olarak düşünmemek gerekli. Oradaki hayatımız sadece yaşadığımız lokasyon ve ülke ile sınırlı olmayacak. Böylece çok farklı yatırım şirketleri de buradan arsalar alıyor ve sonuçta bir gelir getirecek. Şu an metaverse üstünde de yapacağın AVM’deki mağazaları ya da evini kiralayabilir, kazanım sağlayabilirsiniz. Evinizin bir odasında NFT’lerinizi sergileyebilir ve yeniden bunu da para ile yapabilir, kazanım sağlayabilirsiniz.

Ege’de bir zeytin bahçesi alıp üretim yapmaktan gerçekten böylece de farkı yok. Sanal arsayı da alıyoruz ve aynı zeytinlik gibi kullanabiliyoruz.

Yeni başlayanlar için metaverse ve emlâk piyasası Egede zeytinlik almak gibi ama bilmeden girmek de kumar olur

Sanal ortamda yapılan bu satışların hakiki evrende karşılığı var mı?

BORA ERDAMAR: Reel evrende bir karşılığı değil fakat bu yatırımı yapanların, tıpkı bir kulübe dahil olanların çeşitli ayrıcalıklar elde etmesi gibi gerçek dünyada düzenlenen dağıtılmış etkinlere, konferanslara katılma hakkı, yeni girişim fırsatlarını daha erken öğrenmeleri gibi avantajları var.

Metaverse özellikle de piyasada yer alan şirketlere ne gibi fırsatlar sunuyor?

BORA ERDAMAR: Şirketler için metaverse dünyasında yer almanın PR ve repütasyondan başlayıp, metaverse’de satın aldıkları yerlerde etkinlik hatta milyonlarca kişinin katıldığı konserler düzenlemekten, bu biletlerin satmak gelirine, topluluklara kendilerini zeka iyi ifade etmeye hatta aynen bedensel dünyada olduğu gibi metaverse’deki arsaların üstüne plazalar yapı edip kiraya verme olanakları var.

Bitcoin trenini kaçıran vatandaşlar için bir fırsat olarak görülebilir mi? Metaverse arsalar geleceğin Bitcoin’i olabilir mi?

VEDAT GÜVEN: Buna ‘evet’ diye cevap verebiliriz fakat çok dikkatli olmak gerekli. “Buralar bir zamanlar dutluktu” diye komik bir cümle parçası var. Metaverse için de bunu diyebiliriz. Zamanında İstanbul da bomboştu ve buraya yatırım yapanlar genelde kazandı. Ama aynı yatırımı Çankırı’ya yapanlar için benzer şeyleri bildirmek muhtemel değil.

Bilmeden ve araştırmadan metaverse dünyasına girmek de bir kumar olur. Tıpatıp emlak danışmanları gibi metaverse arsa danışmanları da var. Nerelere yatırım yapmanız gerektiği konusunda bu uzmanlar muavin olabilir. Kısacası burada fırsatlar var oysa körlemesine girilirse sonu hayal kırıklığı olabilir.

BORA ERDAMAR: Bu arsalar da parsel parsel ve sınırlı sayıda satışa sunulduğu için Bitcoin’in sınırlı arzını ve değerlemesini çağrıştırabilir ama fazla ayrı enstrümanlardan laf ediyoruz. Metaverse, Bitcoin ve kripto varlıkların kayda değer ve belli başlı başvuru formu alanlarından birisini yaratıcı dijital ekosistemler olarak düşünülebilir daha fazla.

Nasıl arsa alınır ve ortalama fiyatlar nedir?

VEDAT GÜVEN: Arsa büyüklükleri 16×16 iken, fiyatları oldukça akıcı. Eğer meşhur markalara, AVM’lere yakın ve merkezi bir konumdan tercih ederseniz fiyatlar parsel başına 200 bin doları bulmuş durumda. Merkez dışı yerleri ise takriben 12 bin dolara alabilirsiniz. Metaverse emlak simsarları da yeni meydana çıkan projelere göz dikmiş durumda. Oysa bu projelerin tutup tutmayacağı bilinmiyor. Eğer tutmazsa verdiğiniz para da boş yere gidebilir.

Dilerseniz arsaları projeden alabilir veya bambaşka bir pazar yerinden de alabilirsiniz. Hatta projeden aldığınız evi ayrı bir pazarda da satabilirsiniz. O dünyada kapalı olmanıza gerek değil, özgürlüğünüz var.

Klasik arsa boyutları bir konut yapacak dek alana sahip. Birden pozitif arsa alarak büyük bahçeli bir konut yapabilir ve orada parti verebilirsiniz. Tabii ama bu partiye de giriş ücreti koyup yine kazanım elde edebilirsiniz. Metaverse üzerinden kendiniz de fazla uzaktan olan sevdiklerinizle partiye katılabilir, sosyalleşebilir hatta özel bir şey konuşmak için birazcık yakınlaşıp kendi aranızda bile konuşabilirsiniz. Hatta şu an laboratuvarda test aşamasında olan yeni bir sistem de var. Bunun tamamen dokunabilecek ve hissedebileceksiniz.

BAŞAK BURCU YİĞİT: Burada bir merkezi otoriteden çok arsaları satışa çıkaran metaverse projeleri ya da platformlarından dile getirmek içten olur. Decentraland, Axie Infinity, Sandbox gibi projelerde arsaların satımı blok zincir teknoloji bir uçtan bir uca merkeziyetsiz olarak gerçekleşir. Dolayısıyla arsaları parselleyen projelerdir.

Satın alma işlemi için metamask gibi merkeziyetsiz bir kripto para cüzdanını bilgisayarınıza indirmiş ve kurmuş olmanız gerekir. Burada arsa olmak istediğiniz proje ile cüzdanınızı bağlamalısınız sonradan proje size hangi token ile arsa alım imkânı sunuyor ise o token’ı edinip satın alma işlemini gerçekleştirebilirsiniz.

Arsa fiyatlarını etkileyen faktörlerin bir kısmı hakiki hayatla benzeşir. Örneğin reel hayatta arsa fiyatını etkileyen en kayda değer iki etken lokasyon ve büyüklüktür. Metaverse’de de aynı şekilde… Mesela elde etmek istediğiniz arsa o oyun veya platform için kritik yük içeren bir kaynağa yakınsa fiyatı artacaktır. Aynı şekilde arsanızın boyutu fiyat ile içten orantılıdır. öte taraftan arsanın bulunduğu metaverse’ün yani oyunun veya platformun popülaritesi de önemlidir. Talep ne kadar artı ise fiyat pek yüksektir.

Arsa fiyatları neye kadar belirleniyor?

BORA ERDAMAR: Parselin satıldığı projenin kullanıcı sayısına, yan parselin sahibine, o dijital ortamdaki diğer önemli parsellere kadar konumuna gibi nedenler oldukça belirleyici. Fakat en önemlisi, hemen genelde metaverse alanına olan çok büyük alaka.

Şehirler nasıl inşa ediliyor?

VEDAT GÜVEN: Şehirleri kuran birçok proje var. Peki bu arsaları biz nasıl kullanabiliriz? Burada aldığınız arsa üzerine park, konut, müzik salonu yapabilir, hatta AVM bile kurabilirsiniz. Bunun da iki formülü var. Başta azıcık kodlamadan ve grafik tasarımdan anlıyorsanız kendiniz de yapabilirsiniz. Daha kolay bir formül ise asistan araçlar. Şehirler inşa etmek için olan tezgâhtar araçlar bir mimar veya grafik tasarımcı olmasanız da aldığınız arsaya bir ev yapmanızı sağlar. Bu yepyeni de iş kolları yarattı. Facebook’un metaverse için aldığı 10 bin kişinin büyük bir kısmı grafik tasarımcı. Artık büyük firmaların da yaptığı işe alımların büyük çoğunluğunu grafik tasarımcılar oluşturuyor. Çünkü şirketler bundan böyle ürünlerini sanal ortamlarda geliştiriyor.

Metaverse ortamında da giydiklerimizle, taktıklarımızla statü kazanmış olacağız. Büyük markaların tasarımlarını avatar’larımıza giydireceğiz. Maddi dünyada sırf statü açıkça belirtmek için alınan lüks çantaları, ayakkabıları yalnızca etrafımızdaki sınırlı insanlar görüyor. Oysa sanal dünyada milyonlara bunu manzara şansı bulunabilecek. Burada avatar’larımız için ikinci el kıyafetler bile alabileceğiz. Çünkü bir takım özel seriler olacak ve sınırlı sayıda olacak.

Yeni başlayanlar için metaverse ve emlâk piyasası Egede zeytinlik almak gibi ama bilmeden girmek de kumar olur

Buradaki otorite kim?

BORA ERDAMAR: belli başlı projeler DAO (Decentralized Autonomous Organizations) yapısında. Yani, merkeziyetsiz, sahibi yok, yazılım geliştiricileri göre oluşturulmuş, kitlelere mâl olması hedeflenmiş ayrıca karar mekanizmalarına keza de yaratılan ekonomiye paydaş olunmasına izin verilen “Merkeziyetsiz Otonom Organizasyonlar”. aynı zamanda arkasından çeşitli şirketlerin olduğu projeler de var.

Satın alım işlemlerinin yürütüldüğü cüzdan kaybedildiğinde varlıklar da kayıp mı olur? Ne gibi güvenlik önlemleri alınmalı?

BORA ERDAMAR: Bütün kripto varlıklar için geçerli olan dürüst ve güvenli cüzdan yönetimi şartları, metaverse işlemleri için de geçerli: Kripto varlık cüzdanlarının “kuytu/özel anahtarı” (private key) mülkiyet hakkını belirleyen tek parametredir. Dolayısıyla bu özel anahtarların kimse ile paylaşılmaması, kimsenin erişemeyeceği şekilde saklanması, soğuk cüzdan kullanılması gibi önlemler alınmalıdır.

BAŞAK BURCU YİĞİT: Merkeziyetsiz cüzdanınızın şifresini kaybederseniz yandınız! Bunun için kurulum esnasında size bahşedilen kurtarma şifrelerini mutlaka ama mutlaka tehlikesiz bir yerde saklamalısınız. Çıktı alıp kasaya hazırlamak, fotoğrafını çekip bir yakınınıza e-posta yollamak, annenize veya güvendiğiniz birine teslim etmek seçenekler arasında. Size verilen bu kurtarma şifreleri ile baştan cüzdanınıza erişebilirsiniz.

Marketplace.ovr.ai sitesinden baktığımızda pek fazla satılık yer görüyoruz. Hatta 15 Temmuz Şehitler Köprüsü’nün büyük bir kısmı çoktan satılmış bile. Bu nasıl oluyor? Bugün köprüler, iskeleler satılıyorken yarın oturduğumuz eve de birileri sanal alemde sahip olabilir mi?

VEDAT GÜVEN: Hukuken “Bu evin sahibi benim” diyemeyecekleri için, metaverse üzerinden evinizin olduğu parselin alınmasında da bir sakınca değil. Amerika’nın eyaletlerinden de haritada görüp sanal arsa alabileceğiniz uygulamalar var. Fakat bunun maddesel dünyaya hiçbir yansıması yok.

BAŞAK BURCU YİĞİT: OVR, Dünya haritasını parselleyip satan bir metaverse platformu. Bunun gerçek hayatta şu an için bir karşılığı değil fakat alternatif bir gerçeklikte 15 Temmuz Şehitler Köprüsü’ne sahip almak bayağı havalı olurdu. Aldığınız parseller işte bu anlatmaya çalıştığımız alternatif gerçeklikte sizindir, reel hayatta değil.

Hakiki hayatta ise bu konunun gideceği yerlerin, arsaların veya diğer gayrimenkullerin token’laştırılması. Şu lahza bunun için ülkemizde gerekli yasal düzlem oluşmuş yok fakat yakın gelecekte gayrimenkullerin hisse senetlerini token olarak satın olmak olası olacak. Günün birinde yasal zeminde 15 Temmuz Şehitler Köprüsü’nü token’laştırıp, token’ları satışa çıkarırlarsa ben bu token’ların bir kısmına sahip olmak için elimden geleni yaparım.  

Yorum yapın